Op 1 januari werd op Cuba de 50ste verjaardag gevierd van de Cubaanse Revolutie. Op vraag van ‘Iniciativa Cuba Socialista’ (ICS) schreef ik naar aanleiding van die historische verjaardag onderstaande tekst.

Cuba, de Vrije Markt en solidariteit

Als het begin van een nieuw jaar nadert, wordt traditiegetrouw teruggeblikt op wat zich in het aflopende jaar allemaal heeft voorgedaan. Een mens wordt daarbij aangezet om na te gaan welke gebeurtenissen of evoluties hem of haar in de voorbije twaalf maanden het meest hebben getroffen. Welaan dan, wat zal het jaar 2008 voor mij onvergetelijk maken? Twee dingen.

Allereerst het feit dat de Vrije Markt in een wereldwijde crisis zwaar en onmiskenbaar door de mand is gevallen. De Markt is een speelhol, waar het erop aankomt in een recordtijd fenomenale winsten binnen te rijven. Regels zijn er nauwelijks, alleen het resultaat telt. Alles is gepermitteerd, de winnaars worden immers altijd beschermd en op handen gedragen. Of misschien is dat laatste vandaag toch een klein beetje anders geworden. In de crisis heeft de Markt namelijk haar meedogenloos karakter laten zien. Het is nu voor iedereen duidelijk zichtbaar én voelbaar dat de winsthonger van de winnaars ten koste gaat van het welzijn van het gewone volkje. Dat volkje begrijpt vandaag beter dan ooit dat er in het grote speelhol voor eenvoudige lieden niets is weggelegd. Integendeel, die eenvoudige lieden moeten alleen maar opdraven om het speelhol van voldoende cash te voorzien. En dat gaat hoe langer hoe meer ten koste van alle sociale weefsels. De winnaars van het speelhol zijn maar weinig bekommerd om het lot van Jan met de Pet, die om overeind te blijven noodgedwongen moet concurreren met zijn gelijken en zijn hoop hoe langer hoe meer moet stellen op de Voorzienigheid en de producten van de Nationale Loterij.

En zo kom ik bij het tweede onvergetelijke element uit de nalatenschap van het jaar 2008, namelijk de uitholling en afbraak van de Solidariteit. Dat is een tendens die ongetwijfeld samenhangt met het casinokarakter van de Markt. Het ondermijnen van de Solidariteit heeft zich op verschillende vlakken duidelijk laten zien. Ik onthoud er vooral twee. Om te beginnen natuurlijk de verregaande Vlaams-nationalistische manoeuvres om de Vlaamse en Waalse inwoners van dit land tegen mekaar op te zetten, met het oog op een definitieve boedelscheiding. Allerlei populistische politici proberen ons, daarin gesteund door een kluitje ‘progressieve’ academici, een kleffe volksaard op te dringen, een eng nationalisme dat garant zou staan voor een nooit geziene economische en sociale ontwikkeling, op voorwaarde natuurlijk dat we ons als Vlaams volk isoleren en het grondgebied ontdoen van alle ongewenste elementen. En dan is er de schrijnende problematiek van de asielzoekers. Het is ronduit een schande dat de Belgische regering in geen tijd meer dan 20 miljard euro op tafel kan leggen om noodlijdende banken te redden, maar wanneer haar gevraagd wordt zich in te zetten om mensen te redden die op de vlucht zijn voor alle mogelijke vormen van fysiek en structureel geweld, meedogenloos de deuren dichtgooit en zich verschuilt achter de klassieke dooddoener: ‘Ja maar, wij kunnen toch niet alle sukkelaars van de wereld opvangen, daar hebben we de middelen niet voor.’

Wij leven in een van de meest welvarende regio’s van de wereld. Maar helaas heeft al onze welvaart ons niet tot betere mensen gemaakt. Integendeel. Onze welvaart heeft ons tot bange, bekrompen en zelfzuchtige wezens gemaakt, alleen belust op meer macht en rijkdom, bereid om alles op te offeren voor de bescherming en het behoud van wat we vergaard hebben.

Tot daar een terugblik op wat 2008 ons zoal gebracht heeft. Want ik zou nog vergeten dat ik hier eigenlijk iets over Cuba moet zeggen. Maar ja, als ik moet zeggen wat 50 jaar Cubaanse Revolutie volgens mij betekent, dan kom ik uit bij dezelfde twee elementen als hierboven, namelijk de Vrije Markt (of de houding daar tegenover) en de Solidariteit.

Gedurende 50 jaar heeft socialistisch Cuba consequent geweigerd te plooien voor de dictaten van de internationale Vrije Markt. Omdat het weet wat de gevolgen zouden zijn wanneer de poorten voor die Markt wagenwijd opengezet zouden worden. De Cubanen moeten maar een kijkje nemen in buurland Haïti om te weten welk doemscenario er dan voor de deur zou staan. Tot 1949 was Havana letterlijk een speelhol, een exotisch speelplein voor de winnaars van het wereldkapitalisme. Op 1 januari 1959 werd dat speelhol gesloten, om plaats te ruimen voor een uniek maatschappelijk project, waarin alles zou worden gedaan om ervoor te zorgen dat niemand afhankelijk zou zijn van de Voorzienigheid. Vijftig jaar later wordt op Cuba nog steeds nergens aan de roulette gedraaid, noch letterlijk noch figuurlijk.

Gedurende vijftig jaar heeft Cuba zich moeten verdedigen tegen de meest brutale pogingen om het moeizaam opgebouwde socialistische project te vernietigen. Maar ondanks de extreme vijandigheid en ondanks de vele interne problemen, heeft Cuba zich in de voorbije 50 jaar geprofileerd als misschien wel de meest solidaire staat ter wereld. Niet alleen binnen de eigen grenzen is de solidariteit een onomstootbaar grondbeginsel, ook internationaal is de Cubaanse solidariteit dusdanig groot dat heel wat westerse landen diep beschaamd zouden moeten zijn.

Cuba behoort nog altijd tot dat gedeelte van de wereld dat we arm en onderontwikkeld noemen. Maar dat heeft de Cubanen geenszins tot slechtere mensen gemaakt. Integendeel. De consequente keuze voor een ander maatschappijmodel, het niet aflatende geloof in een betere wereld en een grenzeloze en mateloze solidariteit hebben hen tot een van de nobelste bevolkingen van de wereld gemaakt. Vandaag kijkt het Cubaanse volk niet terug naar wat de voorbije twaalf maanden hebben gebracht, het blikt terug op wat een halve eeuw socialisme heeft betekend. Geen idyllisch verhaal vol rozengeur en maneschijn. Nee, een bikkelharde saga van vechten, lijden, ontbering en bedreiging. Maar nooit zonder het geloof en de hoop, nooit zonder zich bewust te zijn van de kleine grote overwinningen, nooit zonder de overtuiging dat menselijke waarden zwaarder wegen dan gelijk welke materiële of financiële winst, nooit zonder het ideaal voor ogen. Vijftig jaar Cubaanse Revolutie is een mijlpaal in de geschiedenis, een mijlpaal die de richting wijst naar de toekomst: Cuba Socialista, Venceremos!

Advertenties